Η οσφυϊκή δισκοκήλη είναι συχνή σε νέα και μέσης ηλικίας άτομα, εκδηλώνεται με έντονο πόνο στη μέση, που αντανακλά κατά κανόνα στο ένα σκέλος και οφείλεται σε πίεση των νευρικών ριζών από πίεση του μεσοσπονδυλίου δίσκου.
Οι μεσοσπονδύλιοι δίσκοι αποτελούνται περιφερικά από τον ινώδη δακτύλιο και κεντρικά από τον πηκτοειδή πυρήνα μια ζελατινώδη, εύπλαστη, αλλά ασυμπίεστη μάζα. Παρεμβάλλονται μεταξύ όλων των σπονδύλων, εκτός του Α1 και Α2 στον αυχένα και των ιερών και κοκκυγικών σπονδύλων που είναι ενωμένοι. Ο φυσιολογικός ρόλος των δίσκων είναι να κατανέμουν ομοιομερώς και να αμβλύνουν (όπως τα αμορτισέρ του αυτοκινήτου) τις πιέσεις που ασκούνται καθημερινά πάνω στη σπονδυλική στήλη και να την σταθεροποιούν συνδέοντας σταθερά τον ένα σπόνδυλο με τον άλλον.
Κήλη μεσοσπονδυλίου δίσκου, δισκοκήλη, δισκοπάθεια ή πρόπτωση μεσοσπονδυλίου δίσκου είναι όροι που χρησιμοποιούνται για την ίδια πάθηση.
Παλαιότερα κύριο αίτιο της δισκοπάθειας θεωρούνται ο τραυματισμός. Αρκετά συχνά δεν βρίσκεται τραυματισμός που να σχετίζεται με την έναρξη των συμπτωμάτων. Σήμερα, είναι γενικά αποδεκτό ότι προηγείται διαταραχή στην βιοχημική σύσταση του δίσκου, ενώ ο τραυματισμός αποτελεί εκλυτικό παράγοντα. Ο τραυματισμός είναι κατά κανόνα έμμεσος όπως π.χ. το σήκωμα βάρους, πολλές φορές όμως και η απλή κάμψη της σπονδυλικής στήλης, ο βήχας ή ένα φτέρνισμα μπορούν να προκαλέσουν την πρόπτωση του πηκτοειδή πυρήνα μέσα από τις ρωγμές που έχουν ήδη δημιουργηθεί στον ινώδη δακτύλιο.
Έτσι, σε ήπιες μορφές ο πηκτοειδής πυρήνας ασκεί απλώς πίεση , Χωρίς να έχει δημιουργηθεί ρήξη στον ινώδη δακτύλιο. Σε μέτριες περιπτώσεις ο ινώδης δακτύλιος παθαίνει μερική ρήξη, μέσα στην οποία μπαίνει ένα μέρος του πηκτοειδή πυρήνα με αποτέλεσμα μεγαλύτερη προβολή και πίεση στις ρίζες των νεύρων (οσφυοϊσχιαλγία). Η προβολή αυτή μπορεί να είναι δεξιά, αριστερά ή κεντρική προσβάλλοντας την πορεία του δεξιού νεύρου (δεξιό σκέλος) αριστερού ή και των δύο αντίστοιχα.
Σε βαρύτερες αλλοιώσεις του δίσκου, ο ινώδης δακτύλιος παθαίνει ρήξη και ο πηκτοειδής πυρήνας μπαίνει μέσα στο νωτιαίο σωλήνα και προκαλεί πίεση της ρίζας στο ίδιο ύψος με την βλάβη ή σε κατώτερο από αυτή. Στις τελευταίες περιπτώσεις η πίεση προκαλεί οίδημα και φλεγμονή της ρίζας.
Ανάλογα σε ποιο επίπεδο έχουμε πίεση του νεύρου έχουμε και αντίστοιχα συμπτώματα, δηλαδή κατανομή του πόνου σε συγκεκριμένες περιοχές των κάτω άκρων ανάλογα με το που είναι η βλάβη. Ο πόνος πολλές φορές συνδυάζεται και από μούδιασμα-αιμωδίες των κάτω άκρων σε διάφορα σημεία, ανάλογα με το επίπεδο πίεσης του νεύρου.
Η διάγνωση της δισκοκήλης γίνεται κυρίως κλινικά. Ο ακτινολογικός έλεγχος είναι απαραίτητος για να αποκλειστούν άλλες παθήσεις ενώ η βοήθεια της μαγνητικής τομογραφίας είναι σημαντική για να διαπιστωθεί το επίπεδο της βλάβης, πράγμα χρήσιμο για το σχεδιασμό της φυσικοθεραπείας, που μπορεί να ακολουθεί ή για τον σχεδιασμό μιας χειρουργικής επέμβασης σε βαρύτερες περιπτώσεις.
Η χειρουργική επέμβαση αποφασίζεται μόνο σε περιπτώσεις που η δισκοκήλη επιμένει με πολύ έντονα συμπτώματα (νευρολογικού τύπου) ή αντιστέκεται στην θεραπεία με φάρμακα και φυσικοθεραπείες.
Η συνήθης χειρουργική επέμβαση είναι η δισκεκτομή. Σε αυτή την επέμβαση αφαιρείται ο πηκτοειδής πυρήνας και έτσι σταματάει η πίεση του νεύρου.
Η συνολική θεώρηση και αντιμετώπιση της οσφυαλγίας είτε στην οξεία είτε στην χρόνια μορφή γίνεται από τον έμπειρο ορθοπαιδικό, ο οποίος καλείται να δώσει λύση σε ένα πολλές φορές πολύπλοκο πρόβλημα, το οποίο επηρεάζει την ποιότητα ζωής του ασθενούς και πολλές φορές του στερεί την ικανότητα για εργασία.