Η οστεοπόρωση αποτελεί ένα από τα μεγαλύτερα σύγχρονα προβλήματα σε όλο τον δυτικό κόσμο. Αποτελεί παθολογική κατάσταση που χαρακτηρίζεται από ελάττωση της οστικής μάζας, διαταραχή της μικροαρχιτεκτονικής του οστού και αυξημένο κίνδυνο καταγμάτων.
Η οστεοπόρωση είναι δυνατόν να διαιρεθεί σε δύο κατηγορίες:
1)την γενικευμένη μορφή
2)την τοπική μορφή
Η γενικευμένη μορφή χωρίζεται σε πρωτοπαθή και δευτεροπαθή.
Στην πρωτοπαθή οστεοπόρωση ανήκουν:
α) η μετεμμηνοπαυσιακή
β) η γεροντική οστεοπόρωση και
γ) η ιδιοπαθής (αγνώστου αιτιολογίας) οστεοπόρωση, που εμφανίζεται σε νέους ενήλικες ή στην εφηβική ηλικία και έχει σχετικά περιορισμένη χρονική διάρκεια.
Η δευτεροπαθής οστεοπόρωση προκαλείται πάντοτε από συγκεκριμένη πάθηση όπως η νόσος του Cushing, ο διαβήτης ,ο υπερπαραθυρεοειδισμός, η χρήση κορτιζόνης, η δρεπανοκυτταρική αναιμία, το πολλαπλό μυέλωμα κ.ά.
Η τοπική μορφή οστεοπόρωσης είναι συνήθως επιπλοκή που εμφανίζεται μετά από κατάγματα (παρατεταμένη ακινητοποίηση) ή ως ιδιοπαθής μορφή (άγνωστη αιτία), συνηθέστερα στο ισχίο.
Πως προκαλείται η οστεοπόρωση
Φυσιολογικά η οστική μάζα αυξάνεται προοδευτικά όσο o σκελετός αναπτύσσεται και εξακολουθεί να αυξάνεται μέχρι την ηλικία των 35 περίπου ετών, οπότε φτάνει και στο μέγιστο επίπεδο. Μετά την ηλικία των 35 περίπου ετών αρχίζει βαθμιαία απώλεια οστικής μάζας, που αποτελεί φυσιολογικό φαινόμενο και συνεχίζεται με διακυμάνσεις σε όλη την υπόλοιπη ζωή. Έτσι λοιπόν, είναι σαφές ότι η οστεοπόρωση προκαλείται είτε γιατί κάποιος δεν έφτασε στα 35 περίπου έτη του σε ένα ικανοποιητικό επίπεδο οστικής μάζας για διάφορους λόγους είτε γιατί μετά τα 35, ο βαθμός οστικής απώλειας είναι μεγαλύτερος του φυσιολογικού (fast bone losers) ή και για τους δυο λόγους μαζί.
Οι παράγοντες κινδύνου είτε πριν είτε μετά την επίτευξη της μέγιστης οστικής μάζας (περίπου στα 35 χρόνια) είναι οι εξής:
1) Εμμηνόπαυση στις γυναίκες. Πρόωρη εμμηνόπαυση είναι παράγοντας κινδύνου οστεοπόρωσης, λόγω ελάττωσης του επιπέδου των οιστρογόνων.
2) Χρόνια ανεπαρκής πρόσληψη ασβεστίου ή ανεπαρκής απορρόφηση του από το έντερο
3) Περιορισμός της φυσιολογικής κίνησης (βάδισμα, τρέξιμο) που είναι αποτέλεσμα της μηχανοποίησης της ζωής μας, στερεί το μυοσκελετικό σύστημα από το σπουδαιότερο ερέθισμα, που συμβάλλει στην διάπλαση και ανακατασκευή του σκελετού σε όλη τη διάρκεια της ζωής. Υπερβολική εντούτοις άσκηση σε νέα κορίτσια, αθλήτριες μπορεί να προκαλέσει αμηνόρροια με αποτέλεσμα ελάττωση της οστικής πυκνότητας.
4) Αυξημένη κατανάλωση πρωτεϊνών (κρεατοφαγία), διότι αυξάνει την αποβολή ασβεστίου από τα ούρα.
5) Το κάπνισμα είναι αποδεδειγμένο ότι προκαλεί αυξημένο αριθμό οστικής απώλειας.
6) Κατάχρηση καφέ, τσαγιού, επειδή προκαλούν αυξημένη αποβολή ασβεστίου από τα ούρα
7) Κατάχρηση οινοπνευματωδών ποτών συνδυάζεται πολύ συχνά με οστεοπόρωση τόσο σε άντρες όσο και γυναίκες και οφείλεται στην τοξική δράση του οινοπνεύματος πάνω στα οστεοπαραγωγά κύτταρα καθώς και στην ελάττωση της απορρόφησης του ασβεστίου από το έντερο.
8) Το φύλο. Η οστεοπόρωση είναι συχνότερα στις γυναίκες παρά στους άντρες
9) Η φυλή. Παρατηρείται συχνότερα στην λευκούς παρά στους μαύρους επειδή οι τελευταίοι έχουν μεγαλύτερη οστική μάζα.
10) Οικογενής προδιάθεση. Υπάρχουν οικογένειες με πολλά μέλη που πάσχουν από οστεοπόρωση, χωρίς να διαπιστώνεται παθολογική αιτία.
11)Ατομικά χαρακτηριστικά. Η οστεοπόρωση είναι συχνότερη σε λεπτές γυναίκες με ξανθά μαλλιά και λεπτή επιδερμίδα. Σπάνια παρατηρείται σε παχιές γυναίκες.
