Για να αναπτυχθεί αρθρίτιδα υπάρχουν πολλές αιτίες. Μερικές από αυτές είναι γνωστές και μερικές είναι άγνωστες. Οι γνωστές αιτίες είναι διάφοροι τραυματισμοί και ενδοαρθρικά κατάγματα στο γόνατο, που προκαλούν την αποκαλούμενη μετατραυματική αρθρίτιδα. Η χρόνια αστάθεια της άρθρωσης του γόνατος από ρήξη συνδέσμων (πρόσθιου ή οπίσθιου χιαστού), από μηνισκικές βλάβες, καταπονήσεις των χόνδρων της άρθρωσης επί μακρό χρονικό διάστημα, όπως σε παχύσαρκους, χειρώνακτες κτλ. μπορεί επίσης να οδηγήσει σε αρθρίτιδα.
Υπάρχουν ακόμα ασθένειες που λέγονται αυτοάνοσες, όπως η ρευματοειδής αρθρίτιδα, η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια, ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, οι οποίες επηρεάζουν όλες τις αρθρώσεις του ανθρώπινου σώματος και κατά συνέπεια την άρθρωση του γόνατος. Η αιτιολογία των καταστάσεων αυτών δεν είναι ακριβώς γνωστή.
Ανωμαλίες στην κατασκευή της άρθρωσης (συγγενείς ανωμαλίες) είναι σπάνιες, αλλά μπορούν να οδηγήσουν και αυτές σε αρθρίτιδα. Υπερβολική καταπόνηση της άρθρωσης όπως σε ανθρώπους που κάνουν έντονη γυμναστική, επαγγελματίες ποδοσφαιριστές, σκιέρ και σε άλλους αθλητές, οι οποίοι καταπονούν υπερβολικά την άρθρωση του γόνατος ιδιαίτερα με κραδασμούς, μπορεί να οδηγήσει σε φθορά του χόνδρου με επακόλουθο αρθρίτιδα του γόνατος.
Στο μεγαλύτερο όμως ποσοστό, η αιτία της αρθρίτιδας είναι άγνωστη και γι’ αυτό μιλάμε για ιδιοπαθή οστεοαρθρίτιδα του γόνατος.
Όσον αφορά την ερώτηση αν κληρονομείται η όχι η αρθρίτιδα, είναι γεγονός ότι υπάρχει μικρή κληρονομική προδιάθεση, αλλά δεν υπάρχει σαφής κληρονομικότητα.
Η διαταραχή του φυσιολογικού άξονα φόρτισης του γόνατος, είναι η κυριότερη μηχανική αιτία που οδηγεί σε καταπόνηση του χόνδρου με επακόλουθο την αρθρίτιδα. Όταν η απόκλιση βρίσκεται προς το κέντρο του σώματος τότε δημιουργείται η χαρακτηριστική παραμόρφωση που λέγεται ραιβογονία και δίνει την εντύπωση παρενθέσης, με τα γόνατα να απέχουν πολύ μεταξύ τους (γόνατα σε παρένθεση), οπότε φορτίζεται υπερβολικά το έσω διαμέρισμα του γόνατος. Όταν η απόκλιση είναι προς την έξω πλευρά του γόνατος τότε δημιουργείται υπερβολική φόρτιση του έξω διαμερίσματος του γόνατος και μιλάμε για βλαισογονία, που το χαρακτηριστικό της είναι ότι τα άτομα βαδίζουν με τα γόνατα να εφάπτονται ή να τρίβονται μεταξύ τους. Οι δύο αυτές καταστάσεις οδηγούν σε υπερβολική φθορά του χόνδρου του έσω ή του έξω διαμερίσματος αντίστοιχα, με επακόλουθο την αρθρίτιδα.
Η οστεοαρθρίτιδα προσβάλλει κυρίως γυναίκες ηλικίας άνω των 50 ετών και μπορεί να εντοπιστεί σε μία ή περισσότερες αρθρώσεις. Αφορά κυρίως στον χόνδρο.
Η ρευματοειδής αρθρίτιδα ο συστηματικός ερυθηματώδης λύκος, η αγκυλοποιητική σπονδυλαρθροπάθεια αρχίζουν στον αρθρικό υμένα και είναι κυρίως φλεγμονώδεις νόσοι. Προοδευτικά καταστρέφουν τον αρθρικό χονδρό. Το οστό δίπλα από την άρθρωση επηρεάζεται επίσης και γίνεται πολύ μαλακό. Η ρευματοειδής αρθρίτιδα προσβάλει πολλές αρθρώσεις ταυτόχρονα.
Η οστεονέκρωση είναι μία άλλη κατάσταση που προκαλεί πόνο στο γόνατο. Δεν είναι αρθρίτιδα αλλά μία κατάσταση στην οποία μέρος του μηριαίου οστού δεν αιματώνεται καλά, νεκρώνεται και αποκολλάται. Αυτό δημιουργεί ανωμαλία στην κίνηση των οστών της άρθρωσης με αποτέλεσμα την πολύ γρήγορη φθορά του χόνδρου και την ανάπτυξη αρθρίτιδας.
